Onder de trend duurzaamheid wordt verstaan:
• “a population effort in the preservation of the natural environment and nations’ long-term commitment to renewable energies” (OECD, 2013)
- Een gangbare definitie voor Duurzame Ontwikkeling volgens SLO (2009) is: "een ontwikkeling waarin tegemoet wordt gekomen aan de behoeften van de huidige generaties zonder de mogelijkheden weg te nemen dat toekomstige generaties in hun behoeften kunnen voorzien”.
Het gaat om het gedrag en de belangen van mensen (people), om de effecten op en bescherming van het milieu, de ecologie en de aarde in het algemeen (planet) en om economische ontwikkeling en welvaart (profit), afgekort als de drie P's
Leren voor duurzame ontwikkeling overlapt met een aantal andere vakoverstijgende thema's:
• Natuur- en milieueducatie (NME). Hierin staan natuur, milieu, ecologie en de relatie met de mens centraal. Het bevorderen van waardering voor natuur en milieu is een basis voor het beschermen ervan.
• Wereldburgerschap. Richt zich op de effecten van globalisering en de 'interconnectedness' van mensen op aarde. De relatie tussen keuzes hier die effecten hebben op leefomstandigheden daar, wereldeconomische systemen en mensenrechten staan centraal.
• Burgerschap. Het oog hebben voor anderen en gemeenschappelijke belangen, bevorderen van democratische principes en omgangsvormen, verantwoordelijkheid voor sociale en fysieke omgeving.
Onderbouwing:
• Het behoud van kwetsbare land- en zeegebieden (OECD, 2013).
• Investeringen in hernieuwbare energie (OECD, 2013).
• De biosfeer voor toekomstige generaties beschermen (UNFCC, 2014).
• Groene vaardigheden om duurzaam en efficiënt gebruik te maken van hulpbronnen (Cedefop, 2012).
Relatie met onderwijs:
Burgerschapsvorming brengt basiskennis, vaardigheden en houding bij voor een actieve rol in de eigen leefomgeving en samenleving. Leerlingen maken kennis met duurzame ontwikkeling, sociale verantwoordelijkheid, gelijkwaardigheid en het omgaan met maatschappelijke diversiteit (SLO, 2009).
Duurzaamheid gaat de gehele maatschappij aan m.a.w. ook alle sectoren van het onderwijs.
Uit ons netwerk blijkt dat de opleiding ergotherapie bewust is van een leven lang leren omdat dit beroep voortdurend aan veranderingen onderhevig zal zijn. Dit schooljaar is dan ook gestart met een minor die zich richt op het werken in de wijk en actief burgerschap. Op het voorgezet onderwijs zal naast het predicaat gezonde school in de toekomst ook een predicaat groene school ontstaan. Het Groene Scholen Collectief is hier al een voorbeeld van.
Impactdiagram van duurzaamheid:
Trend 2: Vergrijzing
“Countries across the OECD are in the midst of a rapid demographic transformation. Average life expectancy across OECD countries has risen from 69 years in 1970 to an average of 79.7 years in 2010… In fact, there will be more than twice as many people over the age of 80 in 2050 as there are now.”(OECD, 2013)
De totale omvang van de groep 65+ zal in 2040 met ongeveer een miljoen mensen zijn toegenomen ten opzichten van 2010. Vergrijzing ontstaat doordat mensen steeds ouder worden en het aantal geboorten afneemt. De oorzaak van vergrijzing kent een aantal factoren:
· Babyboomers: de verhouding tussen het aantal ouderen en jongeren stijgt. Deze golf van babyboomers gaan redelijk tegelijk met pensioen, wat druk zet op de zorg voor deze ouderen.
· Stijging van levensverwachting: door verbeteringen in voeding, gezondheid en geneeskunde
· Meer welvaart
Onderbouwing:
• Iedere leeftijdsgroep heeft zijn eigen plek, activiteiten en dienstverlenende systemen die weinig met elkaar communiceren. De diverse generaties leven hun eigen leven in aparte, aan leeftijd gebonden sociale groepen.
• Dit wordt nog versterkt door aannames over de levensloop: zoals leren is voor jeugd, werken voor de midden generatie en rusten voor ouderen.(http://www.samenonlinenederland.nl/over-samen-online/generatie-kloof-dichten.html)
• Aandacht voor intergenerationele praktijk is een resultaat van onder andere demografische veranderingen en een algemene vermindering van actief burgerschap. Uit: Pinto, T. et al., (2009). Samen, gisteren, vandaag en morgen: Gids voor het opstellen en implementeren van intergenerationele projecten. Matesproject EU.http://www.edushock.be/media/DOWNLOADS%20EDU/GIDS%20VOOR%20HET%20OPSTELLEN%20VAN%20%20INTERGENERATIONEEL%20LEREN%20Redactie%20Teresa%20Almeida%20Pinto.pdf
• “This significant proportion of retired people to active workers in society has important economic and social implications. One significant consequence is that the large segment of skilled and experienced workers preparing for retirement will leave a talent void in several sectors of the economy – not least in education.” (OECD, 2013)
Relatie met onderwijs:
Ontgroening en vergrijzing plaatsen scholen voor de uitdaging om met een dalend aantal leerlingen een aantrekkelijk en gevarieerd onderwijsaanbod in stand te houden en de onderwijsfaciliteiten (bijvoorbeeld huisvesting) betaalbaar te houden. (Sectorakkoord VO, 2014)
Door de vergrijzing van het personeelsbestand in het onderwijs groeide de vraag naar vervanging. In het voortgezet onderwijs speelde dit al vanaf 2007. De vergrijzing betekende een forse uitstroom van managers. Hierdoor ontstonden mogelijkheden voor leraren om door te groeien naar het management. In de komende jaren zal deze trend doorzetten, aangezien ruim 20% van de directeuren tussen de 55 en 60 jaar is (de grote professionalisering dag, 2014)
Studentenpopulatie gaan in toenemende mate verschillen zijn, onder andere in vooropleiding, leeftijd en (studie)loopbaan. Deze heterogeniteit vraagt om het verder personaliseren van het onderwijs, bijvoorbeeld door goed in te spelen op de eigenschappen van de nieuwe generaties. Uit: Trendanalyse: Ontwikkeling HAN Instellingsplan 2016-2020 (2015). p. 7
Zoals eerder vermeld blijkt uit ons netwerk dat de opleiding ergotherapie dit schooljaar gestart is met een nieuwe minor die zich onder andere richt op de samenwerking met ouderen. In het PO en VO blijkt dat “oudere” docenten steeds meer ingezet worden in het begeleiden van nieuwe collega’s, bovendien nemen gepensioneerde docenten steeds meer een taak op zich binnen het reguliere onderwijs. Een voorbeeld hiervan is toezicht houden in de mediatheek.
Impactdiagram van vergrijzing:
Scenariosjabloon duurzaamheid en vergrijzing:
Scenario 1: Behaalde resultaten in het verleden bieden geen garantie voor de toekomst
De ervaringen van ouderen worden ingezet om de jongeren kennis over te brengen, er wordt in deze toekomst samen geleerd. We vinden het belangrijk om met zoveel mogelijke cohorten samen te werken en te leren van elkaars ervaringen. We leren wat “nu” nodig is, er wordt niet gekeken naar wat de jeugd echt vraagt, vaardigheden van de “oude” generaties worden aangeleerd. Ervaren arbeidskrachten die hun werkcarrière beëindigen dragen hun ervaring, kennis en vaardigheden over aan anderen die hun werk voortzetten, mits hun werk op dat moment nog relevant is.
Scenario 2: In de samenleving lerend werken
Een leven lang leren met/voor/door elkaar in en met de omgeving/samenleving.
Er wordt gestreefd naar een uitgebalanceerde samenhang tussen sociaal, ecologie en de economie. Systeemdenken en wereldburgerschap staan centraal in alle onderwijssectoren. Het leren is verbonden in alle contexten van de maatschappij zowel formeel als informeel. De jeugd leert van de senioren maar ook vise versa. Leren is “a way of life”. Bovendien is leren voor alle leeftijden “life long learning”.
Scenario 3: Een generationele aanpak, nu voor nu
De docent heeft de kennis en kunde en doet voor en draagt over. Leren is leeftijdsgericht. Er is een kloof tussen jong en oud. De diverse generaties leven hun eigen leven in aparte, aan leeftijd gebonden sociale groepen. Korte termijn onderwijs en geen aandacht voor maatwerk. Er is een aanname van de maatschappij over de levensloop: leren is voor de jeugd, werken voor de midden generatie en rusten voor de ouderen. De scheiding van generaties blijft gehandhaafd. Fossiele brandstoffen worden nog volop ingezet, terwijl mensen wel op de hoogte zijn van de uitputting van deze bronnen.
Scenario 4: Een intergenerationele aanpak, nu voor later
Er wordt toekomstgericht opgeleid voor banen van de toekomst. Er wordt duurzaam geleerd in het leren als in het gebruik van grondstoffen. Wereldburgerschap, natuur en milieueducatie staan centraal in het onderwijs. De uitputting van fossiele brandstoffen worden tegengegaan met behulp van duurzaamheidsprojecten. Het individu staat meer centraal en is gericht op de toekomst, collectief leren ontbreekt echter. De scheiding van generaties worden steeds groter. De generaties groeien steeds verder uit elkaar en hebben moeite met het begrijpen van elkaars waarden en normen. De hype aan het begin van de 21e eeuw om als ouderen te blijven leren is passé.

Geen opmerkingen:
Een reactie posten